• Home

Meer info over onze beroepenfiches

Onze beroepenfiches zijn gebaseerd op CO.BR.A. Dit staat voor "COmpetenties en Beroepen Repertorium voor de Arbeidsmarkt".
Het werd ontwikkeld op basis van het Franse ROME (Répertoire Opérationnel des Métiers et des Emplois). CO.BR.A is een classificatiesysteem van beroepenclusters. Het CO.BR.A.-systeem bestaat uit een 550 tal fiches van beroepenclusters. Beroepenclusters bestaan uit beroepen waarvan de basisvereisten overeenkomstig zijn. De ordening van de beroepenclusters is gebaseerd op een sectoriële indeling (22 categorieën, verder opgesplitst in 63 domeinen). Aan deze beroepenclusters worden competenties gekoppeld. Competenties worden gevormd door een samenspel van kennis, vaardigheden en attitudes. Competent zijn betekent handelingsbekwaam zijn.

Genderbewuste beroepenfiches

De VDAB wil de beroepskeuze voor alle gebruikers van de CO.BR.A-fiches op een genderbewuste manier verbreden, met bijzondere aandacht voor de vrouwelijke gebruikers. Om dat te bereiken wil het project de herkenbaarheid van alle beroepen voor vrouwen en mannen verhogen.

• Vrouwelijke beroepsnamen?
  We kiezen er bewust voor om niet systematisch te vervrouwelijken. De neutrale vorm die noch vrouwelijk noch mannelijk is, heeft de voorkeur. De mannelijke vormen van beroepsnamen die neutraal gebruikt kunnen worden, worden behouden. Vrouwelijke en mannelijke gemarkeerde vormen worden zoveel mogelijk vermeden en vervangen door neutrale of mannelijk vormen die neutraal gebruikt kunnen worden.
• Beeldvorming
  Via de toevoeging van foto’s van vrouwen én mannen aan alle fiches wordt de vrouwelijke (en mannelijke) beroepsdeelname zichtbaar gemaakt, ook in beroepen waar ze traditioneel niet veel in voorkomen:
  
  
• Ongewenste genderlading in de beschrijving van beroepen Beroepsomschrijvingen kunnen via de gehanteerde aanspreekvorm (hij, zijn, hem) en door de inhoudelijke omschrijving een ongewenste genderlading in zich dragen. Ook in de beschrijving van de arbeidsomstandigheden en de competenties vinden we deze genderladingen terug.
• Genderbewuste beroepenfilms
  Om ongewenste genderlading te vermijden in beroepenfilms, houdt de VDAB voor de productie van nieuwe beroepenfilms bewust rekening met genderaspecten in de rolverdeling, het taalgebruik, het scenario en de montage.

Meer info over het project "Genderbewuste beroepenfiches" in deze handleiding

Begrippenkader voor CO.BR.A., en de daarop gebaseerde toepassingen

Doelstelling

• Informatie over beroepen vlot leesbaar en herkenbaar maken voor alle VDAB- medewerkers (consulenten, instructeurs, …) werkzoekenden en werknemers door ze te rubriceren.
  
• Uitwisseling van informatie vergemakkelijken en transparantie garanderen tussen CO.BR.A, (COmpetentie- en BeroepenRepertorium voor de Arbeidsmarkt) en andere toepassingen.
  
• Het denken in competenties bevorderen in de vacaturewerking, de competentiecentra, dossiermanager en andere elektronische toepassingen.
  

CO.BR.A.-fiches

• Geven op een gecondenseerde manier overzichtelijke informatie over beroepen en competenties, over de sectoren heen.
  
• Zijn, waar mogelijk, gebaseerd op de beroepsprofielen van SERV.
  
• Zijn ingedeeld in een aantal rubrieken, die samen een redelijk volledige beschrijving geven van een beroep.
  
• Momenteel bestaan zo'n 550 CO.BR.A.-fiches.
  
• Het Franse "Rome-systeem" (Répertoire Opérationnel des Métiers et des Emplois ) diende als inspiratie.

Hoe beschrijven we een beroep?

Competenties	Competenties duiden op de handelingsbekwaamheid van een persoon in de context van een bepaald beroep.
Attesten en diploma's	Soms dient een beroepsuitoefenaar over welbepaalde diploma's of attesten te beschikken om een beroep te mogen uitoefenen.
Persoonskenmerken	Een welbepaalde mentale of fysieke eigenschap kan bepalend zijn om een beroep al dan niet te kunnen uitoefenen.
Arbeidsomstandigheden	Een beschrijving van de concrete werkplek waarin het beroep doorgaans wordt uitgeoefend en de impact hiervan op de persoon die het beroep uitoefent.
Werkdomeinen	Geven een overzicht van de bedrijfstakken, deelterreinen, doelgroepen waarin het beroep voorkomt en de mogelijke specialisaties.

Hoe omschrijven we het begrip competentie?

Begrip	Het begrip competentie slaat op de reële en individuele capaciteit om kennis (theoretische en praktische kennis), vaardigheden en attitudes in het handelen aan te wenden, in functie van de concrete dagdagelijkse en veranderende werksituatie en in functie van persoonlijke en maatschappelijke activiteiten.
Eigenschappen	Competenties zijn persoonsgebonden, ontwikkelbaar, leerbaar. Competenties hebben te maken met een geïntegreerde toepassing van kennis, vaardigheden en attitudes, met handelingsbekwaamheid. Competenties zijn tijdsgebonden omwille van de veranderende arbeidsmarkt.
Onderscheid	We onderscheiden 3 verschillende groepen competenties: basiscompetenties specifieke competenties sleutelvaardigheden
Basiscompetenties en specifieke competenties	Basiscompetenties en specifieke competenties hebben te maken met 'stielkennis', met WAT je binnen een beroep doet, en vormen samen de technische competenties. Een competentie kan voor het ene beroep een basiscompetentie zijn en voor een ander beroep een specifieke competentie, naargelang ze al dan niet te maken heeft met de kernactiviteiten, de hoofdbezigheden van de beroepsuitoefenaar.
Sleutelvaardigheden	Sleutelvaardigheden zijn competenties die eerder persoonsgebonden kenmerken omvatten en hebben te maken met HOE je een functie uitoefent.

Rubrieken van de CO.BR.A.-fiches

Beschrijvend gedeelte

Omschrijving beroep	Opsomming van de kerntaken van het beroep. Geeft een eerste indruk van de essentie van het beroep, van de meest voorkomende taken binnen de dagelijkse bezigheden.
Arbeidsomstandigheden	Beschrijving van de eigenheid van de werkplek en het arbeidsregime. voorbeelden: 'onderbroken diensten' voor horecapersoneel onregelmatig uurrooster weekenddiensten nachtdiensten wisselende werven verre verplaatsingen in de hoogte werken in de buitenlucht werken, in alle weersomstandigheden in abnormale temperaturen werken
Vorming	Vereiste (schoolse) vooropleiding (indien relevant). Verwacht schools niveau (indien relevant).

Selecteerbare criteria

Het selecteerbare gedeelte van een CO.BR.A.- fiche bevat informatie die ook in andere op CO.BR.A. gebaseerde toepassingen wordt benut.

Basiscompetenties	Maken de essentie van het beroep uit, staan in verband met de kerntaken van de beroepsuitoefenaar. In opleiding van belang: slechts iemand die op het einde van zijn opleiding deze basiscompetenties verworven heeft, is de naam van het beroep waard. voorbeelden: voor een metselaar: binnenmuren metselen voor een bediende: Kantoormachines gebruiken (o.a. fax, fotokopieerapparaat, telefoon)
Specifieke competenties	Hebben te maken met 'verdieping' binnen het algemene beroep, met het gebruik van specifieke materialen of technieken die het niveau van een beginnend beroepsuitoefenaar overstijgen. Betekenen een verbreding van de inzetbaarheid van de beroepsuitoefenaar omdat ze bovenop de basiscompetenties komen. Maken een precies onderscheid tussen de competenties van verschillende kandidaten: hier wordt duidelijk voor welke specifieke taken de werkgever iemand zoekt. voorbeelden: voor een metselaar: Siermetselwerk uitvoeren voor een bediende: Efficiënte opzoekingen op inter- en intranet maken
Sleutelvaardigheden	Zijn cognitieve, affectieve of psychosociale eigenschappen die eerder tot de persoon behoren dan tot het beroep. Typische managementvaardigheden behoren ook tot de sleutelvaardigheden: communicatief zijn, contactvaardig zijn, kunnen luisteren, kunnen delegeren, empathie of inlevingsvermogen tonen. Zijn transversaal: omwille van hun algemeenheid in zeer veel beroepen en sectoren waardevol. Zijn veeleer algemeen omschreven en moeten telkens in een bepaalde beroepscontext gesitueerd worden. Hebben te maken met kwaliteitsaspecten die een bekwame beroepsuitoefenaar onderscheiden van een minder bekwame. Kunnen soms zelfs zwaarder wegen dan technische competenties. Worden in literatuur ook wel "generieke competenties" genoemd. Onderverdeling: Waardegebonden sleutelvaardigheden: betrouwbaar zijn, commercieel inzicht hebben, … Persoonsgerelateerde sleutelvaardigheden (intrapersoonlijk): Stressbestendig zijn, Verantwoordelijkheidsgrenzen kennen, … Interpersoonlijke sleutelvaardigheden: assertief zijn, conflicten kunnen hanteren, … Omgaan met informatie: abstract denken, analytisch denken, … Probleemoplossend gedrag: besluitvaardig zijn, flexibel zijn, … Beheersmatig gedrag: aandachtig zijn, economisch werken, … Managementvaardigheden: adviseren, bemiddelen, controleren, …
Attesten en diploma's	In reglementen voorziene vereisten waaraan een beroepsuitoefenaar moet voldoen. Diploma's of attesten die een beroepsuitoefenaar moet bezitten. voorbeelden: voor een vrachtwagenbestuurder: rijbewijs C voor de bouwsector: VCA-attest algemeen: rijbewijs B, schools diploma indien vereist
Persoonskenmerken	Lichamelijke of mentale eigenschappen die eerder een gegeven zijn dan een beïnvloedbaar of veranderbaar kenmerk. voorbeelden: minimum lichaamslengte kleuren kunnen onderscheiden op hoogte werken een goede oog- hand- coördinatie hebben zware lasten kunnen tillen
Arbeidsomstandigheden	Beschrijven de belangrijkste kenmerken van de concrete werkplek die een invloed kunnen hebben op de beroepsuitoefening. voorbeelden: werken in open lucht werken in wisselende temperatuursomstandigheden verre verplaatsingen moeten maken werken in wisselende diensten, weekendwerk verscheidene dagen van huis zijn tijdens de uitoefening van het werk
Werkdomeinen	Geeft meer informatie over de verschillende bedrijfstakken waarin het beroep voorkomt. Typische sectoren, doelgroepen en deelterreinen waarin het beroep voorkomt. voorbeelden: voor een metselaar: woningbouw, appartementenbouw, bouw van kantoorcomplexen, bouw van openbare gebouwen voor een secretariaatsbediende: administratieve dienst, verkoopdienst, notariaat, medisch secretariaat voor een leerkracht: lager onderwijs, beroepssecundair onderwijs voor een opvoeder: werken met kinderen, met volwassenen, personen met een fysieke, mentale of sociale handicap kan te maken hebben met een specialisatie (verpleegkundige op spoeddienst) of met producten (verkoper van terreinwagens)

Voor meer info over CO.BR.A., contacteer Luc Liessens of André Wouters via e-mail: cobra@vdab.be

Informatie over beroepen kan je ook vinden op de site van SERV.