Werken als zelfstandige
Werken onder het statuut van zelfstandige
In een aantal gevallen, wanneer je niet werkt onder het “gezag” van een werkgever, ben je tewerkgesteld als zelfstandige. Concreet betekent dit dat je niet onder het RSZ-stelsel voor werknemers valt, maar onder het stelsel van zelfstandigen. Je moet je dan aansluiten bij een “sociale verzekeringskas voor zelfstandigen”.
Per definitie ben je zelfstandige in “hoofdberoep”. Je betaalt dan een voorlopige sociale bijdrage van 672,41 EUR per kwartaal tijdens het eerste volledige jaar van je zelfstandige activiteit. Als student kun je vragen te worden gelijkgesteld met een zelfstandige in bijberoep. Je moet dan jonger zijn dan 25 jaar, kinderbijslag genieten en minder verdienen dan 6026,33 EUR per jaar (startdatum voor 1 april 2009) of 6 599,05 EUR (startdatum na 1 april 2009).
De inkomsten die hier vermeld worden is het netto-belastbare inkomen. Dit wil zeggen dat je beroepskosten in mindering van je bruto-inkomen mag brengen.
Als je op basis van objectieve elementen in 2012 verwacht minder te verdienen dan 1 393,70 EUR op jaarbasis, en je begon je zelfstandige activiteit na 1 april 2011, dan betaal je geen bijdragen.
Indien je meer verdient dan 1 393,70 EUR, maar minder dan 6 599,05 EUR, betaal je voorlopig 352,24 EUR per kwartaal tijdens het eerste volledige jaar van je zelfstandige activiteit. Later worden de definitieve bijdragen berekend op wat je effectief verdiende.
Al deze bijdragen gelden als je een volledig jaar werkt (4 kwartalen). Werk je geen volledig jaar dan worden de bedragen omgerekend op basis van het aantal kwartalen activiteit (b.v. als je maar 1 kwartaal werkt als zelfstandige, mag je niet meer dan 348,42 EUR (1/4 van 1 393,70 EUR) verdienen om geen bijdragen te betalen). Je moet dan in afwachting dat de controle der belastingen het definitief inkomen meedeelt, het minimumbedrag voor een zelfstandige in hoofdberoep (672,41) EUR) betalen. Je moet ook zelf de terugstorting aanvragen. Soms kan het daarom al interessanter zijn om een kwartaal langer zelfstandige te blijven totdat je een volledig kalenderjaar zelfstandige bent.
Vaak laten studenten na om zich in te schrijven bij een sociale verzekeringskas (b.v. voor het afnemen van enquêtes). Via de Belastingen wordt het Rijksinstituut voor Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen op de hoogte gebracht. Die kan nagaan of er al dan niet een aansluiting is. Sinds 1 april 2010 krijg je een administratieve boete, indien je niet bent aangesloten op het moment dat je werkt als zelfstandige. Deze boete is minimum 250 EUR.
In sommige gevallen ben je verplicht een BTW-nummer en een inschrijving in de Kruispuntbank via een ondernemingsloket te nemen. Dit kost 79 EUR. Indien je minder dan 5 580 EURO per jaar als zelfstandige verdient, moet je geen BTW aanrekenen. Je vermeldt op elke factuur: “Kleine onderneming onderworpen aan de vrijstellingsregeling van belasting BTW niet toepasselijk”. Houd al je facturen of honorariumnota’s zorgvuldig bij. Je moet elk jaar een verslag van verrichtingen overmaken aan je BTW-kantoor.
Soms zegt men je dat een job “zwart” is en laat men je achteraf toch een soort ontvangstbewijs of honorariumnota ondertekenen. In dat geval heb je als zelfstandige gewerkt, wat men je ook zegt.
Je merkt dat er nogal wat misverstanden kunnen bestaan over dit statuut en de bedragen die je moet betalen. Voor je als zelfstandige begint te werken, kom je best eerst naar de jobdienst of ga je langs bij een sociale verzekeringskas voor zelfstandigen (lijst bij de jobdienst te verkrijgen).
Schijnzelfstandigheid
Elke zelfstandige kiest zelf waar, wanneer en voor wat hij/zij arbeid levert!
Wanneer je werkt als zelfstandige voor een bedrijf dat:
- jou verplicht als zelfstandige te werken
- jou de loonvoorwaarden oplegt, die je al dan niet zelf factureert aan het bedrijf
- voortdurend toezicht houdt op je werk
misbruikt jou en zowat alle regels met betrekking tot de Sociale Zekerheid.
Wanneer men jou laat werken in het “statuut van zelfstandig jobstudent” – wat overigens niet bestaat maar wel frequent voorkomt in sectoren als marktonderzoeksbureaus, callcenters, enz… – dan is men er alleen maar op uit om profijt te halen uit jouw arbeid. Inderdaad zijn de lasten op arbeid zeer hoog in België, maar dat wil niet zeggen dat men jou daarvoor moet uitmelken. Het is zo dat in nagenoeg 99% van alle zelfstandige jobs voor studenten, deze evengoed (en zelfs juister) kunnen uitgevoerd worden als student-bediende/arbeider.
Wanneer je een ‘loon’ krijgt van € 6,5 per uur, wees je er dan van bewust dat dit ver onder het gewaarborgd minimumloon ligt en dat jij van dit bedrag dan zelf de sociale lasten moet ophoesten; tenzij je werkt als zelfstandige in bijberoep. Let wel op, want van zodra je niet meer in aanmerking komt als zelfstandige in bijberoep, zal de Sociale Zekerheid jou de rekening presenteren en dit wil je liever niet meemaken!
Recente rechtspraak stelt echter wel dat het mogelijk moet zijn om toch te werken als (schijn)zelfstadige, maar dat het dossier wel degelijk dient onderzocht te worden. De Sociale Zekerheid zal een onderzoek voeren naar de aard van de tewerkstelling en dit toetsen aan de rechtspraak en dan, al dan niet, overgaan tot herclassificatie van de arbeidsrelatie.
Vast staat dat de “wil van de beide partijen” primeert, dus wanneer jij en je opdrachtgever er samen expliciet voor kiezen, dan kan het wél.
Maar let toch maar op!