Meer dan een spelletje
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
De voetbalmatch AA Gent - Standard begon met een minuut stilte voor de terreurslachtoffers in Madrid en eindigde met geweld. Toen de scheidsrechter een strafschop negeerde, trapte voetballer Mpenza de deur naar de kleedkamers stuk. De supporters verbouwden de tribune. Waarom hebben we het zo moeilijk met nederlagen?
Nogal wat mensen kunnen niet tegen hun verlies. Zelfs niet tijdens een onschuldig uurtje Trivial Pursuit op een zondagnamiddag. Spelletjes zwepen de gemoederen soms flink op. Hoe komt dat eigenlijk? Het is toch maar om te spelen?
Cultuurfilosoof Johan Huizinga geeft in zijn boek Homo ludens (de spelende mens) een verklaring: "Winnen is niet anders dan de meerdere blijken in een spelletje, maar vaak lijkt het alsof de winnaar door zijn overwinning ook op andere gebieden de meerdere is. Verlies je, dan voel je je een grotere "loser" dan je in feite bent."
Sportpsycholoog Ad Dudink ziet nog een andere reden. Hij vertelt in Psychologie Magazine: "Topsporters vinden het geen probleem om te verliezen van een tegenstander die beter is dan zijzelf. Het probleem is echter dat het publiek getuige is van hun nederlaag. Afgaan voor dat publiek betekent een veel groter gezichtsverlies dan alleen een wedstrijd verliezen."
Verliezen van een computer
Met andere woorden: verliezen is vooral erg als anderen het zien. Dudink voegt eraan toe: "Sommige kinderen zijn dol op computerspelletjes, maar willen geen spelletjes doen met anderen. Verliezen van een apparaat is niet erg, want het kent je niet en lacht je niet uit. Als je met mensen speelt, krijg je -mogelijk- te maken met sociale afkeuring."
Kinderen die weinig vertrouwen hebben in zichzelf en anderen, zijn hier extra gevoelig voor. Zo toont onderzoek dat veel verwaarloosde of mishandelde kinderen zich niet veilig genoeg voelen om een spelletje te doen. Ook jongeren met faalangst voelen zich vaak zo onzeker dat ze geen spel aandurven of kost wat kost willen winnen. Als ze verliezen, zijn ze er kapot van. Minder angstige leeftijdgenoten beschouwen een nederlaag niet zo snel als een afgang, maar eerder als een stimulans om het de volgende keer beter te doen.
Winnen niet zaligmakend
Volgens sportpsycholoog en topsporter Mirjam ter Beeck, hoeft winnen niet zaligmakend te zijn, en verliezen niet desastreus. In 2001 won ze een zilveren medaille bij de Wereldkampioenschappen roeien. Mirjam: "Het is niet zo zwart-wit. Je kan bijvoorbeeld een wedstrijd winnen omdat je niet al te goede tegenstanders hebt. Dat geeft veel minder voldoening dan de tweede plaats behalen, nadat je voor jezelf een topprestatie hebt geleverd. Ik heb op dat WK echt álles gegeven. Dan kan je niet meer spreken van een verlies."
Enkele tips voor slechte verliezers:
- Stel persoonlijke en haalbare doelen. Ga er niet vanuit dat
het noodzakelijk is om te winnen. Zo goed mogelijk presteren
is ook een prima doel.
- Vraag je af waarom verliezen je zo zwaar valt. Denk je dat
mensen je dom vinden omdat je een keer verliest? Kijk of deze
gedachte reëel is en zoniet: stel ze bij.
- Probeer te leren van je verlies. Waarom ging het fout en wat
kan je anders doen?
- Sta jezelf toe om te balen als je verliest. Het is normaal
dat je je zo voelt. Maar richt je daarna op de volgende wedstrijd
en bekijk die als een uitdaging om het beter te doen.
Barbara Peirs
http://www.psychologiemagazine.nl
