Maak je dezelfde fout als Bush?
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Uit een studie blijkt dat rechters mildere straffen uitdelen aan beschuldigden die beschaafd Nederlands spreken. En personeelsselecties worden vaak halverwege stopgezet omdat de interviewer vindt dat hij de beste kandidaat al heeft gevonden. Wij, mensen, denken dat we doordachte beslissingen nemen, maar dat is een illusie.
Weloverwogen besluiten zijn uitzonderlijk. Als we beslissingen nemen, laten we ons leiden door hardnekkige redeneerfouten. Expert Schoemaker geeft dan ook deze raad: "Ga er altijd vanuit dat je het bij het verkeerde eind hebt." We zetten 3 veelgemaakte fouten op een rijtje.
Subjectiviteit
- Mechanisme: We hebben de neiging om ons oordeel te
baseren op informatie die onze opvattingen bevestigt en negeren
kritische bronnen.
- Voorbeeld: Het gebeurt dat rekruteerders de selectie
stopzetten voordat ze alle sollicitanten hebben ontmoet. Reden:
ze zijn ervan overtuigd dat ze de witte raaf al hebben gevonden.
Of neem een manager die beslist over een grote aankoop. Veel
kans dat hij het besluitvormingsproces de kant opstuurt die
hij graag wil: door consultants in te huren die denken zoals
hem, marktonderzoeken zodanig te interpreteren dat ze zijn visie
ondersteunen,… Deze denkfout is razend populair in de bedrijfswereld.
Kritische medewerkers krijgen het hard te verduren: in het beste
geval worden ze genegeerd; in het slechtste verliezen ze hun
job. Of zoals president Bush het tijdens de oorlog met
Irak verwoordde: "Als je niet voor ons bent, dan ben je
tegen ons."
Vooringenomenheid
- Mechanisme: We hebben de neiging om mensen eigenschappen
toe te dichten, enkel en alleen omdat ze tot een bepaalde categorie
behoren.
- Voorbeeld: Stel dat je je op een trendy mediafeestje
bevindt. Je weet dat er twee keer zoveel regisseurs als cameramannen
uitgenodigd zijn. Toevallig heb je een hekel aan regisseurs:
je vindt hen blasé. Cameramannen daarentegen lijken je
erg sympathiek. Je ontmoet een vriendelijke man. Waarschijnlijk
zal je ervan overtuigd zijn dat het een cameraman is. Nochtans
is de kans veel groter dat je een regisseur voor je hebt. Expert
van Raaij geeft nog een ander voorbeeld: "Uit een onderzoek
bleek dat rechters mildere straffen uitdelen aan mensen die
beschaafd Nederlands spreken. Toen zij daar tijdens een cursus
op werden gewezen, verdween deze vooringenomenheid. Maar na
een jaar vervielen de rechters weer in hun oude gedrag."
Framing
- Ben je gevoelig voor deze redeneerfout? Doe de test. 'In de
VS woekert er een onbekende ziekte. Als je niet ingrijpt, zullen
er 600 doden vallen. Gelukkig zijn er manieren om de ziekte
in te dijken.' Kies in de 2 voorbeelden de beste oplossing.
- Voorbeeld 1
- Bestrijdingswijze A: leidt sowieso tot een verlies
van 400 mensenlevens.
- Bestrijdingswijze B: hierbij er is 33% kans dat er
helemaal geen levens verloren gaan en 67% dat er 600
doden vallen.
- Bestrijdingswijze A: leidt sowieso tot een verlies
van 400 mensenlevens.
- Voorbeeld 2
- Bestrijdingswijze A: leidt sowieso tot het redden
van 200 mensenlevens.
- Bestrijdingswijze B: hierbij is er 33% kans dat er
600 levens gered worden en 67 procent dat er geen mensenlevens
worden gered.
- Bestrijdingswijze A: leidt sowieso tot het redden
van 200 mensenlevens.
- Voorbeeld 1
- Mechanisme: we hebben de neiging om onze beslissing
te laten beïnvloeden door de manier waarop de informatie
wordt aangeboden. Als een probleemstelling de verliezen benadrukt,
nemen we risicovolle beslissingen. Worden daarentegen de positieve
resultaten benadrukt, dan nemen we besluiten die geen risico
inhouden.
Barbara Peirs
Meer over
besluitvorming bij managers: http://www.mt.nl/rubriek.jsp?rubriek=11423&art=6145
Andere denkfouten: http://vdab.be/magezine/aug03/redeneringen.shtml
