Optieplan is geen tovermiddel
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
"Beloof
de topmanagers veel aandelen en de hele onderneming zal er wel bij varen."
Niet dus. Twee Amerikaanse proffen hebben aangetoond dat het omgekeerde waar is.
In de roes van de jaren '90 werden topverdieners uit het Amerikaanse bedrijfsleven benijd en bewonderd. Als je bergen dollars mee naar huis sleept, moét je wel een supermens zijn, niet?
Intussen weet iedereen die de beurs een beetje volgt wel beter. Natuurlijk zijn sommige van die grootverdieners briljante bedrijfsleiders. Anderen bleken zakkenvullers te zijn.
Hoe geraken die Amerikaanse topmanagers aan hun fabelachtige bonussen van tientallen miljoenen dollars? Meestal via aandelenopties. In ruil voor de onschatbare diensten die ze geacht worden te bewijzen aan de onderneming, laten de topmanagers zich belonen met opties op aandelen. Die aandelen kunnen ze dan op het juiste moment verzilveren.
De redenering achter de aandelenopties klinkt overtuigend: hoe meer de toplui kunnen verdienen, hoe harder ze zullen werken om de onderneming tot bloei te brengen -en daar vaart iedereen wel bij.
Twee proffen van Rutgers University, Joseph Blasi en Douglas Kruse, hebben die mythe doorprikt. Optieplannen zijn geen tovermiddel.
Bij de 1500 grootste Amerikaanse bedrijven onderzochten Blasi en Kruse het verband tussen de toekenning van aandelenopties aan de vijf hoogst geplaatste managers en de bedrijfsresultaten in de periode 1992 tot 2001. De resultaten waren ontnuchterend.
Veel opties, weinig winst
De 375 ondernemingen die het gulst omsprongen met aandelenopties voor de topmanagers bleken de groep te vormen die over de hele periode heen de slechtste resultaten had geboekt in termen van aandeelhoudersrendement. Omgekeerd bleek de groep van 375 ondernemingen die het zuinigst waren met aandelenopties voor de top, de best presterende.
Royale optieplannen bleken een averechts effect te hebben: hoe meer er voor de betrokkenen op het spel stond, hoe meer ze bezig waren met hun persoonlijke verrijking. Soms bleken de inhalige toplui zelfs niet vies van boekhoudkundig bedrog en koersmanipulatie, getuige de vele schandalen à la Enron of WorldCom.
Misschien zijn aandelenopties op zichzelf niet zo slecht, maar was er een ander probleem: laksheid. Zegt Blasi: "Het gaat duidelijk niet zomaar om enkele rotte appels in de mand. Het hele beloningssysteem voor topmanagers is uit de bocht gegaan door een gebrek aan deugdelijk bestuur."
http://www.epf.org/research/newsletters/2002/pb20020916.pdf
