38 uren: de stille omwenteling
Haast geruisloos is op nieuwjaardag 2003 de 38-urenwerkweek wettelijk verplicht geworden. Val jij onder die regeling? En kan je nog altijd 40 uren werken en het surplus opnemen in de vorm van compensatiedagen?
Vanaf 1 januari 2003 is er een verplichte algemene arbeidsduurvermindering tot 38 uren per week. Die is er gekomen door de wet van 10 augustus 2001 over de verzoening van werkgelegenheid en levenskwaliteit. Het doel is de werknemers meer tijd te geven voor hun privéleven.
De wet geldt voor iedereen die onder een arbeidsduurreglement werkt. Dat slaat op iedereen in de privé-sector, en op het personeel van autonome overheidsbedrijven en van overheidsinstellingen die geneeskundige of aanverwante zorgen verlenen.
Wie valt erbuiten? Handelsvertegenwoordigers, thuiswerkers en een aantal werknemers in leidinggevende functies of op vertrouwensposten.
De werktijdverkorting gebeurt met behoud van loon. Het maandloon blijft hetzelfde, maar het uurloon stijgt.
De wet heeft gevolgen als jij voor 1 januari 2003 al deeltijds werkte: ofwel wordt je arbeidsduur proportioneel verminderd, ofwel blijf je evenveel uren werken maar gaat je loon omhoog.
De wet zegt niet of die 38 uren moeten gepresteerd worden in vier werkdagen of in vijf, maar ze moedigt wel de invoering van de vierdaagse werkweek aan.
Sneller dan de wet
Een algemene werktijdverkorting is natuurlijk een mijlpaal in de sociale geschiedenis. Dat daar zo weinig om te doen is, heeft gewoon te maken met het feit dat heel veel bedrijven en sectoren in de praktijk al de 38-urige werkweek toepasten door vrijwillige overeenkomsten. De wet van 10 augustus 2001 moedigde deze vrijwillige overeenkomsten trouwens aan en beloonde ze financieel.
Het komt erop neer dat er voor jou alleen iets veranderde als in jouw bedrijf nog geen sectorale of bedrijfsovereenkomst van kracht was die de werktijd beperkte tot 38 uren (of minder), hetzij in effectief gepresteerde uren per week, hetzij via de toekenning van compensatiedagen. Wat veranderde dan? De effectief gepresteerde werktijd per week. Om een systeem van compensatiedagen in te voeren in het te laat.
De omschakeling naar de 38-urige werkweek blijkt het moeilijkst te zijn in de kleinhandel. Volgens cijfers van het ministerie van Arbeid waren eind december 3.555 bedrijven nog niet toe aan de 38 uren; zonder uitzondering ging het om kleine bedrijfjes, waarvan behoorlijk wat in de kleinhandel.
