De harde waarheid
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
We liegen gemiddeld 7 à 10 keer per dag. En dat is maar goed ook, zegt consultant Arets. Leugens om bestwil zijn nodig in je contact met klanten, collega's en bazen. Zijn advies: lieg functioneel. Verder geeft hij ook de raad om niet zomaar onprettige feedback te geven. Negatieve kritiek is enkel geoorloofd als je het om de juiste redenen doet.
In onze maatschappij leeft het idee dat je eerlijk moet zijn en zeggen wat je denkt. Maar is dat wel zo? Elkaar consequent de waarheid zeggen is vaak onnodig kwetsend. Ben jij ooit al opgekikkerd van de opmerking: "Goh, wat zie jij er vandaag moe en bleek uit!" Wellicht niet.
Functioneel liegen
Consultant Jos Arets pleit op zijn blog voor 'functioneel liegen'. Hij schrijft: "Uit onderzoek blijkt dat mensen regelmatig liegen: gemiddeld 7 tot 10 keer per dag. Deze leugentjes om bestwil zijn nodig. Al te eerlijk is wreed. In een bekend wetenschappelijk experiment werd een student gevraagd om consequent eerlijk te zijn. Wel, binnen enkele dagen raakte hij in een volkomen sociaal isolement. Leugens zijn noodzakelijk als bindmiddel tussen mensen."
Arets geeft tips om functioneel te liegen. De belangrijkste is: verpak een onprettige boodschap met een mooie strik. Bijvoorbeeld:
- Niet: "Wat heb je een gek pak gekocht. Echt dom!" Wel: ‘Dit pak zou ik persoonlijk niet kopen, maar het staat je erg goed."
- Niet: "Jij bent iedere keer kortaf tegen klanten. Dat irriteert me niet alleen, maar kost me ook handenvol geld." Wel: "Ik heb de indruk dat je kortaf bent tegen klanten. Ervaar jij dat ook zo? Wil je me vertellen hoe je denkt dit te kunnen verbeteren?"
Uiteraard is het niet de bedoeling om te gaan liegen over cijfers, prestatie of diploma's, beklemtoont Arets. Zo berokken je jezelf en je bedrijf schade. Dit is fraude.
Feedbackgif
Verder geeft Arets de raad om eens bij jezelf na te gaan waarom je soms onprettige feedback geeft. Doe je dit vanuit een positieve motivatie, namelijk om de ander te helpen beter te functioneren (persoonlijk of professioneel)? Dan is het oké.
Heb je daarentegen negatieve redenen om onprettige feedback te geven, dan slik je je kritiek beter in. Anders bezondig je je aan wat Arets 'feedbackgif' noemt. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat je kritiek geeft omdat je zelf wil schitteren. Je kritiek is dan eigenlijk 'eigen lof langs een omweg'.
Verspreid jij soms feedbackgif? Overloop de checklist. Zijn een of meer puntjes op jou van toepassing, dan is dit waarschijnlijk het geval.
Ik geef onprettige feedback omdat ik:
- bij derden in de smaak wil vallen.
- gelijk wil krijgen.
- er vooral zelf beter wil van worden.
- de ander wil demoraliseren of kwetsen.
- er plezier aan beleef.
- de ander precies wil laten doen wat ik wil.
- het gewoon ben om alles en iedereen te bekritiseren.
- mijn woede wil afreageren.
- mijn eigen problemen wil verbergen.
- wil manipuleren.
- een conflict wil aanwakkeren.
- het oplossen van een conflict wil ontlopen.
- wil tonen dat ik de enige ben die dit goed beheerst.
Schrijver Arnon Grunberg over liegen (tijdens een interview met Intermediair):
"Ik vind dat leugens niet per definitie slecht zijn. Beleefdheid is bijvoorbeeld een vorm van een leugen. En die vind ik heel aangenaam. Ik vind dat het belang van eerlijkheid enorm wordt overschat. Ik denk dat je vaak beter iets aardigs kunt zeggen dan mensen op te zadelen met jouw mening die gebaseerd is op… Ja, waarop eigenlijk? Het is vaak schijneerlijkheid. Een heel oppervlakkige eerlijkheid. Een eerlijkheid van: ik zeg het want ik voel het nu eenmaal zo. Maar ik ben er helemaal niet zo van overtuigd dat als je iets voelt, dat het dan zo is."
Barbara Peirs
Jos Arets is directeur van Blue Note Consultants en schreef diverse managementboeken. Zijn blogartikels op managersonline: blogartikel 1 en blogartikel 2.
