Laag zelfbeeld, slecht geheugen
Mensen die gevoelig zijn voor stress, lijden makkelijker geheugenverlies. Tot die conclusie kwam dr Sonia Lupien. De belangrijkste reden van stress is sociale isolatie. En die sociale isolatie leidt tot een negatief zelfbeeld. Het goede nieuws: door positiever over jezelf te zijn, kan je geheugenverlies tegengaan.
Cortisol is een hormoon dat wordt aangemaakt tijdens stressvolle momenten. Als de hippocampus (=een deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het geheugen) lang aan deze stof wordt blootgesteld, dan kan dit leiden tot atrofie of het wegkwijnen ervan. Gevolg: geheugenverlies.
Tot deze bevindingen kwam dr. Sonia Lupien samen met enkele collega's van de McGill universiteit in Montreal na jarenlang onderzoek. De link tussen cortisol en het geheugen werd al gelegd in 1968. In de late jaren '80 voerde Meaney de eerste experimenten met dieren uit. Begin jaren '90 begonnen Lupien en haar collega's de gaten te vullen en na te gaan of dit ook zo was bij mensen.
Omgeving en zelfbeeld
Gedurende vijftien jaar onderzocht Lupien de hersenen van 92 bejaarden. Wat bleek? Dertig procent van de senioren produceerden te veel cortisol. De volgende stap was erachter komen waarom dit zo was. Aangezien het om een stresshormoon gaat, was het logisch de sociale achtergrond te bekijken. Het cortisol-niveau werd bij 70 bejaarden gedurende 1 jaar dagelijks getest. De enige omgevingsfactor die rechtstreeks in verband kon worden gebracht met de aanwezigheid van cortisol was een gebrek aan sociale opvang.
"Sociale isolatie bij oudere mensen is een veel voorkomend probleem. Het is algemeen bekend dat sociale ondersteuning een belangrijke schakel is in het omgaan met stress," aldus Lupien. Verder vroeg ze zich af of de persoonlijkheid van iemand ook een doorslaggevend element kon zijn. Het onderzoek wees uit dat een negatief zelfbeeld sterk samenhing met de grootte van de hippocampus op latere leeftijd.
Beam me up, Scotty
Kan je er iets aan doen? Volgens Lupien is het mogelijk om geheugenverlies tegen te gaan, door positiever over jezelf te denken. Het verlies kan zelfs worden hersteld, zolang er tijdig wordt ingegrepen. Intussen stort ook de technologie zich op de kwestie. Resultaat: een hersenoplader die bestaat uit een zakpc, koptelefoon en een zilveren bril met donkere glazen.
Hoe werkt het? De koptelefoon produceert ping-geluiden en binnen de brilglazen zie je lichtflitsen. Het is de bedoeling dat de frequentie van de 'pings' en van de lichtflitsen worden gesynchroniseerd zodanig dat ze de hersengolven stimuleren. Door de frequentie van de hersengolven aan te passen, kan je je stemming veranderen. Een journalist die het speeltje uittestte beschreef het als "een dutje doen terwijl je aan het luisteren bent naar een cd van Kraftwerk". Misschien toch voor dat laatste opteren dan. Een hersenoplader kost al gauw 300 dollar, en dat om erbij te lopen als een mislukte Spock-kloon.
Lupien besluit dat het de simpele dingen zijn die het beste werken. Het verliezen van je geheugen wordt bewaarheid wanneer je daar bang voor bent. "Eigenlijk is het een self-fulfilling prophesy: angst leidt tot negatieve gedachten en die leiden vervolgens weer tot geheugenverlies." Positief denken, misschien een mooi voornemen voor 2004?
Elke Duprez
http://www.mcgill.ca/reporter/35/02/lupien/
