Verslaafd aan werk
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Vijfig uur en meer zijn ze in de weer voor 'de zaak.' Ze werken harder dan de rest en willen altijd en overal presteren. "Toch legt geen baas, hypotheek of partner de werkverslaafde iets op," zegt Toon Taris, een van de weinige wetenschappers die het fenomeen onderzocht. "De werkdrang bij workaholics komt namelijk van binnenuit."
Ze staan voor dag en dauw op, komen zelden vroeg thuis en vinden een luie vakantie zinloos tijdverlies. "We hebben het hier vooral over hoger opgeleide mensen voor wie hard werken een manier van leven is geworden," zegt Taris, universitair hoofddocent aan de Katholieke Universiteit Nijmegen in Nederland. "Het zijn werknemers die voor een groot deel zelf hun agenda bepalen. Die dus ook sneller beslissen om werk mee naar huis te nemen."
Hoe komt dat? Taris: "Uit onderzoek weten we dat het werkverslaafden in de eerste plaats niet te doen is om meer salaris, promotie of waardering. Het wordt hen ook niet van buitenaf opgelegd door een baas of partner. Werkverslaafden beschikken over een aantal persoonlijkheidskenmerken, die maken dat ze zelf beslissen om zich op hun werk te storten."
We zetten deze kenmerken op een rijtje.
- Workaholics willen altijd beter presteren dan anderen en zijn nooit tevreden.
- Ze zullen hun eigen werk vaak controleren. En dat van anderen erbij.
- Werkverslaafden kunnen ook moeilijk delegeren. Ze denken altijd dat ze het zelf beter weten en zijn hierdoor een stressfactor voor ondergeschikten. Het zijn dus niet de meest geliefde bazen.
- Verder zijn het echte doeners. Ook privé. Taris: "Iemand die opgebrand was, besloot de marathon van New York te lopen om zich te ontspannen.''
Aangeboren
Het zijn vooral deze persoonlijkheidskenmerken, die een werkverslaafde aanzetten tot hard werken. "Als ze niet toegeven aan deze innerlijke drijfveren, zullen werkverslaafden zich schuldig voelen. Werkverslaving is dus vooral aangeboren."
Veel workaholics ontwikkelen hun werkverslaving pas na hun 35ste. "Dat is de periode dat mensen carrière beginnen te maken. Voor die tijd zijn ook workaholics bezig met hun plaats in de maatschappij te zoeken, een partner te vinden en kinderen te krijgen. Ineens hebben ze de handen vrij om toe te geven aan presteren."
De vraag is of dat harde werken uiteindelijk veel oplevert. Volgens Taris valt dat lelijk tegen. "Wij hebben ontdekt dat het harde werken eigenlijk niet zozeer hogere posities, betere salarissen en meer succes oplevert. Het levert wel een paar nadelen op. Werkverslaafden maken een grotere kans om opgebrand te raken en zijn niet gelukkiger. We weten dat ze slechtere huwelijken hebben, meer scheiden en er vaker buitenechtelijke relaties op na houden."
Dwangmatig of enthousiast?
Maar niet elke harde werker is hetzelfde, besluit Taris. "Dat komt omdat er eigenlijk twee soorten workaholics zijn. Eerst en vooral de klassieke harde werker die maar blijft doorgaan, zelfs als hij er geen lol meer in heeft. Deze werkverslaafde maakt veel kans om op een dag opgebrand te raken en steeds opnieuw te hervallen."
Daarnaast is er de enthousiaste workaholic. "Die heeft meer plezier in zijn harde werken en minder last van stress. Toch zal ook dit type workaholic nooit tevreden zijn. De vraag is natuurlijk: Hoe zou hij zich voelen als hij gewone werkweken draait en zichzelf niet zoveel oplegt? Dat weten we niet, want een werkverslaving is maar moeilijk te genezen. En ik kan het weten."
Nicole Breuer
