Een bakje troost
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Wat hebben Voltaire, Napoleon en Bach met elkaar gemeen? Juist, ze waren verslingerd aan koffie. Bach was zelfs zo onder de indruk van het drankje dat hij er een muziekstuk over schreef: de Kaffee cantate. Hierin bezingt hij een vader die zich zorgen maakt over de verslaving van zijn dochter. Is koffie echt zo ongezond? Dat valt wel mee, zo blijkt.
Als je denkt je koffieverbruik te moeten matigen, dan hebben we goed nieuws. Volgens de Amerikaanse toxicoloog James Coughlin, hoeft dit helemaal niet. In het tijdschrift New Scientist licht hij toe: "Vroeger werd cafeïne haast met iedere bekende ziekte in verband gebracht. Van kanker tot hartziektes. Er is dan ook geen voedingsmiddel waarnaar zoveel (quasi)-wetenschappelijk onderzoek is gedaan."
James schat het aantal studies dat hij heeft gelezen op vier- tot vijfduizend. Vooral een rattenstudie bracht een schokeffect teweeg. Uit het onderzoek bleek dat babyratjes, waarvan de moeder tijdens de zwangerschap cafeïne kreeg toegediend, afwijkingen hadden. Wereldwijd zweerden zwangere vrouwen koffie af. Tot duidelijk werd dat de moederratten absurde hoeveelheden cafeïne hadden geslikt, vergelijkbaar met 200 koppen koffie per dosis. Toen de rattenproef werd herhaald met realistische dosissen, verdween het negatieve effect.
Een andere blunder in vroegere studies: de onderzoekers stonden er niet bij stil dat stevige koffiedrinkers vaak ook verwoede rokers zijn. De negatieve effecten waren bijna allemaal toe te schrijven aan het roken. Anno 2006 wordt enkel nog een licht verhoogde bloeddruk toegeschreven aan koffie.
Wat is te veel?
Dit neemt niet weg dat cafeïne tijdelijk vervelende effecten heeft, als je er te veel van inneemt. Duizeligheid, rusteloosheid, hartkloppingen en slaapproblemen kunnen je deel worden. Maar, wat is te veel? Moeilijk te zeggen, want de ene persoon is gevoeliger voor het effect van cafeïne dan de andere. Bovendien is de halveringstijd van cafeïne niet bij iedereen dezelfde. Dit is de tijd die je lichaam nodig heeft om de helft van de cafeïne af te breken. Deze halveringstijd kan variëren tussen 2 en 12 uren na het koffiedrinken. Cafeïne verdwijnt bij hevige koffiedrinkers bijvoorbeeld sneller. Hetzelfde bij rokers. Zij breken de stof bijna dubbel zo snel af als niet-rokers. Vandaar wellicht dat rokers vaak sloten koffie drinken.
Algemene richtlijnen geven, is dus moeilijk. Maar voor mensen die gevoelig zijn voor cafeïne, geldt dit advies: gebruik maximaal 400 mg per dag. Dat zijn ongeveer 5 kopjes koffie. En voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, raden deskundigen maximaal 300 mg aan. Dit zijn 4 kopjes koffie.
Je werkdag doorkomen
Maar cafeïne heeft ook positieve effecten. Zeker als je een hele dag moet werken. Je begint het positieve effect ongeveer 20 à 30 minuten na het drinken te voelen.
- Je stemming verbetert. In een studie aan de Universiteit van Cardiff werd de invloed van koffie onderzocht op de subjectieve stemmingssituatie. Bevinding: wie koffie had gedronken voelde zich ontspannener en gelukkiger dan personen die geen koffie dronken. De werking van koffie als 'stemmingmaker' is biochemisch te verklaren. Cafeïne verhoogt het serotoninegehalte in onze hersenen. Serotonine is een hormoon dat welbehagen uitlokt. Het is het hormoon van de levenslust.
- Je voelt je ’s morgens wakker en monter. Udo Pollmer, een wetenschapper die zich bezighoudt met het onderzoek van levensmiddelen, beschrijft waarom iemand die moe is 's morgens de opmonterende werking van koffie zoekt: "De afbraak van serotonine in het lichaam begint als het daglicht vermindert. Bij de meeste mensen daalt de stemming met het invallen van de schemering en bereikt in de ochtenduren een dieptepunt." Dan verricht een kopje koffie wonderen. Je hebt weer het gevoel dat je opgewassen bent tegen de werkdag. Koffie is ook populair bij shift- of nachtarbeiders. Als hun innerlijke klok in de vroege ochtenduren eist om te gaan slapen, zijn een paar koppen koffie een handige wakkermaker.
- Je presteert beter en je hebt meer uithoudingsvermogen. Studies tonen aan dat koffie helpt om een inzinking te overbruggen als de concentratie en het prestatievermogen vermindert. Bijvoorbeeld als je urenlang achter een beeldscherm zit, of 's middags na het eten. De testpersonen die na het middageten koffie dronken, namen beter informatie op en voerden hun taken sneller uit dan hun collega’s die geen koffie hadden gedronken. Het is niet zo dat cafeïne slimmer maakt, maar je denken verloopt sneller, je reactiesnelheid verhoogt, en je kan meer informatie opnemen.
- Ook handig om te weten: cafeïne heeft een pijnstillende werking. Hoofdpijn kan in sommige gevallen al verdreven worden door 2 kopjes koffie. In sommige pijnstillers, zoals aspirine, zit cafeïne.
Barbara Peirs
Praktische info over hoe (ong)gezond koffie is en welke dosissen aangeraden worden: http://www.voedingscentrum.nl/voedingscentrum/Public/...
Visie van James Coughlin: http://www.intermediair.nl/artikel.jsp?id=192461, http://coffeescience.org/media/functionalfood en http://coffeescience.org/media/perspective
Over positieve effecten van koffie: http://www.koffiebureaucafe.be/html/totaalsplit.dhtml?...
