Een stem uit de duizend
Communicatie is belangrijk. Zowel privé als op het werk. Tot hier niets nieuws onder de zon. Maar wist je dat slechts 7% van je communicatie bestaat uit woorden, terwijl maar liefst 38% wordt bepaald door de klank van je stem? Reden genoeg dus om de nodige aandacht te besteden aan je stemgeluid bij je volgende presentatie of sollicitatiegesprek.
Een stem bevat naast linguïstische info -woorden zeg maar- ook een heleboel niet-linguïstische info:
- Je kan iemand identificeren op basis van zijn stem. Elke stem is uniek. Net zoals er een 'vingerafdruk' bestaat, is er ook zoiets als een 'stemafdruk'. Je hoeft iemand niet te zien om hem te herkennen. Z'n stem horen volstaat.
- Op basis van iemands stem vorm je je een beeld van die persoon. Onderzoek wijst uit dat de luidheid en toonhoogte van een stem een waardeoordeel met zich meedragen.
- zachte stem = onderwerpend
- luide stem = dominant, extravert
- lage en zachte stem = neerslachtig
- luide en lage stem = machtig, overtuigend
- Een stem zegt iets over de emotionele toestand van de spreker.
- Ben je onzeker en angstig, dan ga je sneller spreken.
- Bij lichtvoetige thema's hoort een stijgende toonhoogte.
- Heb je iets neerslachtigs mee te delen, dan zal je toonhoogte lager liggen.
- Een stem informeert over de somatische conditie. Als iemand met een hese stem spreekt, dan hoor je meteen: 'die man heeft iets in z'n keel'. In dat geval kan je er donder op zeggen dat na 5 minuten het hele publiek zit te kuchen.
- Een stem lokt altijd een esthetisch oordeel uit. Dat oordeel is subjectief en afhankelijk van de situatie of context. Bij een winteravond voor de open haard hoort een zwoele stem. Een wetenschappelijk rapport associeer je veeleer met een neutrale stem.
Piet Ceuppens, stemcoach bij de VRT, vat het als volgt samen: "Je oordeel over iemand vorm je de eerste seconden dat je die persoon ontmoet. Naast uiterlijk speelt geluid een belangrijke rol. Dat geldt ook als je voor een groep moet spreken."
Enkele tips om je stem te 'optimaliseren'
- Doe geen poging om je stemtoonhoogte kunstmatig aan te passen. Concentreer je op de inhoud, dan volgt die buigzaamheid vanzelf. Ben je goed voorbereid -en niet zenuwachtig- dan valt je toonhoogte onmiddellijk goed. Zo natuurlijk mogelijk spreken is de boodschap.
- Heb je je zenuwen niet onder controle, dan vermindert de speekseltoevoer en krijg je een plakkerige mond. Drink water om dat te vermijden.
- Zenuwachtigheid beïnvloedt de buigzaamheid van je stem: je klinkt veel vlakker en monotoner. Stemvorming of -training zal je in dit geval niet helpen, een cursus 'Hoe bedwing ik mijn zenuwen' is eerder aangewezen.
Om je publiek te boeien kan je ook een aantal accenten toepassen
- Luidheidsaccent. Beklemtoon iets in je zin door wat luider te praten.
- Melodisch accent. Leg de nadruk op bepaalde woorden door ze hoger uit te spreken.
- Temporeel accent. Pauzeer even net voor de clou komt: 'en de winnaar is...'
Ingrid Van Wanzeele
