Morgen beter
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Je belastingbrief invullen, het onkruid wieden, aan kinderen beginnen,… Het leven is een aaneenschakeling van dingen die je op de lange baan kan schuiven. Althans, zo denk je erover als je een uitsteller bent. Veel experts geloven dat uitstelgedrag diepere oorzaken heeft. "Nonsens", zegt Wendelien van Eerde. "Het zit gewoon in je karakter."
Volgens de meeste onderzoekers heeft ongeveer 20% van de mensen last van structureel uitstelgedrag of procrastinatie: ze schuiven dingen voor zich uit, ook zaken die echt geen uitstel dulden. Lena bijvoorbeeld slaagt er niet in om haar thesis op tijd af te werken. Ze houdt een internetdagboek bij over haar strijd. Over het doel van haar blog schrijft ze: "Het is een controle voor mezelf zodat ik weet wanneer ik mij wel of niet aan mijn planning gehouden heb. Ik hoop ook dat mijn blog me zal motiveren om verder te werken aan mijn thesis."
Hoe ontstaat uitstelgedrag? Daarover verschillen de experts van mening. Een aantal onder hen meent dat procrastinatie diepere oorzaken heeft die wortelen in de kindertijd. Een studente die haar thesis op de lange baan schuift, zou bijvoorbeeld aan faalangst kunnen lijden omdat haar ouders vroeger geen vertrouwen in haar hadden. Of misschien werd ze autoritair opgevoed, en is ze daardoor zo dwars geworden dat ze nu niet in staat is om deadlines te respecteren…
Persoonlijkheid
Wendelien van Eerde, arbeids- en organisatiepsychologe aan de Technische Universiteit van Eindhoven, denkt er anders over. Ze bestudeerde alle literatuur die ze kon vinden over de persoonlijkheid van uitstellers en ontdekte dat uitstellers 1 iets gemeen hebben: ze scoren allemaal laag op 'zorgvuldigheid'. Dit is een van de persoonlijkheidskenmerken uit de 'Big Five' persoonlijkheidsvragenlijst. Zorgvuldigheid staat voor de mate waarin je doelgericht bent in je activiteiten.
Wendelien: "Uit mijn analyse bleek ook dat de relatie tussen emotionele instabiliteit (een ander persoonlijkheidskenmerk) en uitstelgedrag veel minder uitgesproken is dan de relatie zorgvuldigheid - uitstelgedrag. Dit betekent dus dat facetten als faalangst en onzekerheid geen grote rol spelen bij uitstellen".
Uitstellers scoren laag op zorgvuldigheid. Wat betekent dit concreet? Wendelien: "Wel, ze zijn doorgaans genotzuchtiger en hebben minder zelfdiscipline. Iedereen geeft de voorkeur aan leuke zaken, maar bij hen is die behoefte aan genot groter. Bij saaie of lastige taken, haken ze af. Ook verliezen ze hun langetermijndoelen gemakkelijk uit het oog als zich pleziertjes op korte termijn aandienen. Zodra er een e-mail binnenkomt, zijn ze afgeleid."
Tips
Ben je een uitsteller, dan zal dit altijd een gevoelig punt blijven, maar door timemanagement kom je wel een stuk vooruit, aldus Wendelien. Enkele tips:
- Verban afleiding. Plaats geen radio, televisie of telefoon in je buurt. Zet je gsm uit en laat je mailprogramma gesloten. Gooi alle computerspelletjes van je computer.
- Vertel jezelf niet langer hoe lastig of saai de taak is. Ga aan de slag en probeer het minstens 5 minuten vol te houden.
- Focus op de beloning. Bijvoorbeeld als je onkruid moet wieden: "Weer een stap dichter bij een mooie tuin waarin ik een barbecue kan organiseren voor m’n vrienden."
- Vertaal langetermijndoelen in kortetermijntaken. Beloon jezelf als je zo’n deeltaak af hebt. "Ik doe eerst de voortuin. Lukt het, dan trakteer ik mezelf op een milkshake."
- Als er iets dringends tussenkomt, vraag je dan af: is dit belangrijk voor mijn taak of niet. Is het dringend maar niet relevant voor je taak, zeg dan 'nee' of 'later'.
- Maak je plannen én de hindernissen concreet. Bijvoorbeeld: "Zaterdagnamiddag ga ik mijn belastingbrief invullen. Ik ruim in de voormiddag mijn bureau op en zoek alle papieren die ik nodig heb. Ik zeg tegen mijn vriend dat hij me niet mag storen. Als m’n vriendin wil gaan winkelen, zeg ik nee. Vallen mijn ogen dicht, dan haal ik een kop koffie. Krijg ik mijn werk niet af, dan ga ik er maandagavond mee verder."
Barbara Peirs
Blog van Lena: http://procrastinatora.skynetblogs.be
