Handenarbeid maakt blij
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Het leven is te comfortabel. Ons brein is daar niet op voorzien. Gevolg: depressies alom. Dat beweert neurowetenschapper Kelly Lambert. De oplossing? We moeten weer gaan tuinieren, breien en koken. Daar worden we blij van. Thea: "Ik zou nooit zoveel voldoening halen uit mijn kantoorjob, mocht ik niet bijklussen als keukenhulp."
Onze moderne levensstijl is niet goed voor ons brein. Dat beweert de Amerikaanse neurowetenschapper Kelly Lambert. Volgens haar zien onze hersenen er nog steeds uit als in de oertijd, toen we de hele dag fysieke inspanningen leverden om in onze dagelijkse behoeften te voorzien. Ons brein is sindsdien niet wezenlijk veranderd, en is dus niet geschikt voor het comfortabele leven dat wij vandaag kennen. "We moeten weer gaan tuinieren, breien en koken," zegt ze. "Daarmee beschermen we ons brein tegen depressie."
Lambert kwam tot deze conclusie nadat ze zich verdiepte in de geschiedenis van de depressie. Ze ontdekte dat de generaties van voor 1930 een tien keer kleinere kans op depressie hadden dan de generatie erna, en dit ondanks twee wereldoorlogen en een ongeziene crisis. Lambert vroeg zich af wat het verschil was tussen deze generaties. Toen viel haar op dat de oudere generatie veel meer fysiek werk deed. Als voorbeeld haalt ze de 'Amish' aan. Lambert: "Dit volk leeft vandaag zoals in de 19e eeuw. Ze verrichten zes keer meer fysieke activiteit dan de gemiddelde Amerikaan, en hebben vijf keer minder depressies. Dat sterkte me in het idee dat er een verband bestaat tussen het leveren van fysieke arbeid en depressiviteit."
De theorie
Om haar bevindingen te staven onderzocht Lambert welke breingebieden het meest te maken hebben met depressie. Ze kwam uit bij:
- de nucleus accumbens: dit gebied is actief als we dingen doen die goed zijn voor onze overleving, zoals seks en eten,
- het striatum: dit gebied regelt onze bewegingen,
- de prefrontale cortex: dit gebied regelt onze gedachtenprocessen.
Lambert: "Alle symptomen van depressie hebben te maken met deze gebieden. Verlies van plezier? De nucleus accumbens. Futloosheid en traagheid? Het striatum. Negatieve gedachten en slechte concentratie? De prefrontale cortex. Emotie, bewegen en denken vormen in het brein een onlosmakelijk geheel."
Daarnaast ontdekte ze dat ook onze handen een cruciale rol spelen bij depressie. Lambert: "Handen nemen relatief veel plaats in de hersenen in. Wanneer we onze handen bewegen, worden veel grotere delen van de hersenschors geactiveerd dan wanneer we bijvoorbeeld onze benen bewegen. Op hersenscans kan je zien dat het gebruik van de handen het systeem van nucleus accumbens, striatum en cortex in werking zet." Anders gezegd: van handenarbeid worden we gelukkig.
De praktijk
Thea (45) beaamt dit. Haar vaste job bestaat al jaren uit stilzitten en denkwerk. Al evenveel jaren klust zij bij in het weekend, als keukenhulp, seizoenarbeider… Thea: "Ik vind het leuk om na een intensieve werkweek mijn verstand op nul te zetten en mijn handen het werk te laten doen. Na een tijdje glijden mijn gedachten af naar wat me bezighoudt: zorgen, problemen. Ik ontleed dan wat me dwarszit en geef het een plaats. Ook zaken uit mijn kantoorjob komen aan bod: als ik voor een specifieke opdracht sta bedenk ik daar vaak hoe ik die ga aanpakken. Het belangrijkste van m'n weekendjob is dat ze een zekere routine inhoudt. En uiteraard is het ook belangrijk dat ze me interesseert. Als ik er dan ook nog iets door bijleer, is dat mooi meegenomen."
Lambert geeft toe dat een activiteit betekenis voor je moet hebben om te kunnen helpen. "Ik hou van een proper huis, dus stofzuigen doet mij beter voelen. Wie dat niet belangrijk vindt, haalt daar ook geen plezier uit."
Droom jij er soms van om terug te gaan naar de wortels van je bestaan?
Lees dan het boek van de Amerikaanse Jenna Wogginrich. Overdag werkt ze als webdesigner op kantoor, na haar uren runt ze een boerderij en maakt ze alles zelf. Ze verbouwt groenten, spint wol, houdt kippen en bakt brood. Ze wil naar eigen zeggen niet meer terug naar haar oude leven omdat het haar diepe voldoening geeft simpele taken uit te voeren en zelfvoorzienend te zijn.
Jenna Woginrich, Made from scratch. Discovering the pleasures of a handmade life, Storey Publishing.
Elke Duprez
