Het lot van de klokkenluider
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Het Amerikaanse weekblad Time overwoog eerst om George Bush of Osama Bin Laden tot 'Persoonlijkheden van 2002' uit te roepen. Maar uiteindelijk kregen drie 'klokkenluiders' de onderscheiding. Een zeldzame hulde. Meestal worden mensen die wantoestanden in hun bedrijf aan de grote klok hangen, getreiterd en ontslagen.
Klokkenluiders staan volop in de belangstelling. In Amerika riep het gereputeerde Time Magazine drie "whistleblowers" uit tot persoonlijkheden van het jaar. FBI-agente Coleen Rowley die de FBI waarschuwde voor aanslagen door Al Qaeda en daarmee op ongeloof stuitte, Sherron Watkins omdat ze frauduleuze praktijken bij de energiereus Enron meldde en Cynthia Cooper die de valse boekhouding van de telecomoperator WorldCom blootlegde.
In ons land was er vorig jaar klokkenluidster Annique Vantorre. Zij bracht in de krant De Morgen gesjoemel binnen de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij aan het licht. De politieke leiders schrokken zich een hoedje en lieten prompt een audit uitvoeren. Toen de wantoestanden geen hersenspinsels bleken te zijn ontsloeg de minister van Huisvesting Gabriëls enkele topmensen en hervormde de dienst. Alleen had hij één iets over het hoofd gezien: de directe chef van Annique. Die zag z'n kans schoon en zette zijn medewerkster aan de deur. Maar als een heuse deus ex machina kwam minister Gabriëls tussenbeide. Hij stuurde de chef met ziekteverlof en bezorgde Annique een andere, gelijkwaardige baan.
Bijen
Annique is één van de gelukkigen. Meestal moet de "klikspaan" zwaar boeten voor zijn openhartigheid. Uit het weinige onderzoek naar klokkenluiders blijkt dat ze in veel gevallen ontslaan, gepest en geïsoleerd worden door hun collega's. Ironisch genoeg staan de bakken kritiek die de klokkenluider intern krijgt in schril contrast met de buitenwereld die het juist positief vindt dat hij aan de bel trok.
Eigenlijk kan je klokkenluiders vergelijken met bijen: hun steek is erg pijnlijk en het diertje laat er steevast zelf het leven bij. De boodschapper moet het bekopen. En dat is onrechtvaardig want eigenlijk zijn oprechte klokkenluiders een godsgeschenk. Of om het in insectentermen te zeggen: de steek van de bij is gericht op de verdediging van haar nest.
Betrokken
Klokkenluiders behoeden hun bedrijf namelijk voor (nog groter) onheil. De wantoestanden komen sowieso toch aan het licht en dan zal de schade nog veel groter zijn. Denk bij voorbeeld aan de ontplofte ruimtependel Challenger. Een medewerker van de ruimtevaartorganisatie Nasa meldde aan zijn oversten dat de Challenger een constructiefout had waardoor een lancering bij koud weer best werd uitgesteld. Deze vaststelling werd geheimgehouden en de lancering ging gewoon door. Alle inzittenden kwamen om.
Onderzoek bevestigt dat de meeste klokkenluiders goede bedoelingen hebben. Juist doordat ze zo betrokken zijn, trekken ze zich de wantoestanden erg aan en willen ze er iets aan doen. Meestal proberen ze de kwestie eerst binnenshuis aan te kaarten. Pas als alle interne mogelijkheden uitgeput zijn, stappen ze naar controlerende instanties, de politiek of de pers.
Ondertussen gaan er in België stemmen op om -net zoals in de VS, Nederland
en Groot-Brittannië- klokkenluiders wettelijk te beschermen. Maar
zover is het nog niet. Hou je pikante onthullingen nog maar even voor jezelf!
In België:
http://www.hrm.net/nederlands/...
In Nederland:
http://www.intermediair.nl/...klokkenluiders.htm
