Werkloosheid is besmettelijk
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Als je werkloos bent en veel van je vrienden zijn dat ook, dan zal je minder vlug een job vinden. Het lijkt erop dat werkloosheid besmettelijk is. Dit is de opmerkelijke conclusie van een Zweedse studie, waarbij 180.803 twintigers uit Stockholm, 8 jaar lang werden gevolgd.
Stel: het regent maar niemand op straat opent zijn paraplu. Misschien wil jij hem gebruiken, maar durf je niet omdat het dan lijkt alsof je je overdreven om je uiterlijk bekommert. Maar, als alle andere voorbijgangers wél hun paraplu bovenhalen, dan is er veel kans dat je het ook doet. Is dit geval bepaalt de handeling van de anderen of jij al dan niet je paraplu opent. Dit is het voorbeeld dat de socioloog Max Weber vorige eeuw steevast aanhaalde om uit te leggen wat hij bedoelde met de 'effecten van sociale interactie'.
Anno 2002 is nog lang niet alles gezegd over sociale interactie. De Zweedse wetenschappers uit ons onderzoek bijvoorbeeld, bestudeerden welke effecten sociale interacties hebben op werkloosheid. Ze vroegen zich af of de directe omgeving van werklozen een invloed uitoefent op de snelheid waarmee ze een nieuwe job vinden.
Volgens de literatuur is dat inderdaad zo. Als je directe omgeving geen werk heeft, dan:
- verkleinen je kansen om een job te vinden (je vrienden kunnen geen tips geven) en heb je minder de neiging om actie te ondernemen (hypothese 1),
- geloof je er minder in dat het mogelijk is om werk te vinden, wat er op zijn beurt voor zorgt dat je niet intensief zoekt (hypothese 2),
- valt het je minder zwaar om werkloos te zijn waardoor je niet zo snel solliciteert (hypothese 3).
De onderzoekers besloten, in een eerste fase, enkel de derde hypothese te testen.
Hoe gingen de Zweden te werk? Wel, ze volgden alle werklozen tussen de 20 en 24 jaar die van 1992 tot 1999 in Stockholm woonden. In totaal waren dat er 180.803. Ze beschouwden de buurt waarin die jongeren woonden als 'de directe omgeving'. Dat was niet moeilijk want de regio Stockholm is opgesplitst in 699 buurten. Gemiddeld bestond een buurt uit 66 jongeren. Het leek de onderzoekers logisch om met buurten te werken omdat bij mensen die dicht bij elkaar wonen, de kans groter is dat ze vrienden worden en elkaar gaan beïnvloeden. Zeker bij twintigers die -meer dan andere leeftijdscategorieën- een vriendenkring hebben in hun nabije omgeving. Vandaar ook dat de onderzoekers enkel deze groep bestudeerden.
De resultaten
De studie bevestigt wat de wetenschappers vermoedden: hoe snel werklozen weer aan de slag gaan, hangt af van de hoeveelheid werklozen in hun directe omgeving. Een jongere die in een buurt met veel werklozen woonde, bleef gemiddeld 25 % langer zonder werk dan een leeftijdgenoot uit een buurt met een laag werkloosheidscijfer. Dat verschil was er ook als beiden gelijk scoorden op het vlak van opleiding, schoolcijfers, geslacht en geboorteland. Aangezien alle buurten in Stockholm liggen, was ook de arbeidsmarktsituatie telkens gelijk.
Het valt werklozen minder zwaar om zonder job te zitten als veel kennissen in dezelfde situatie vertoeven, aldus de studie. De onderzoekers geven hier 2 redenen voor.
- Als je zonder werk zit, ben je de maatschappij tot last. Dat leidt tot schaamte. Maar als werkloosheid vaak voorkomt in je omgeving en daardoor 'normaal' lijkt, schaam je je stukken minder.
- Ben je als enige van je kennissenkring werkloos, dan is je bestaan eenzaam en saai. Hebben je vrienden ook geen werk, dan kan je overdag leuke dingen doen met hen en verveel je je niet.
Barbara Peirs
Wie kaas gegeten heeft van statistiek kan het onderzoek inkijken op http://www.ifau.se/swe/pdf2003/wp03-15.pdf (pdf-bestand)
