Kom op voor jezelf
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Tijdens een vergadering wil je iets zeggen, maar je durft niet. Je denkt dat je opmerking onzinnig is of dom. Vijf seconden later zegt je buurman exact wat jij dacht. Hij oogst bijval. Je kan jezelf wel wurgen: je hebt weer een kans laten liggen om goed over te komen. Herkenbaar? Dan ben je wellicht niet assertief genoeg...
Assertiviteit is: rustig durven opkomen voor wat je denkt, voelt of wenst. Iedereen heeft het hier wel eens moeilijk mee, maar sommigen slikken te vaak hun mening in, waardoor ze ongelukkig worden. Lies vertelt: "Mijn job was een hel omdat ik me altijd inhield. Tijdens een vergadering durfde ik bijvoorbeeld niet veel zeggen uit angst voor wat de anderen van me zouden denken. Het kostte me ook moeite om uitleg te vragen aan collega's die ik niet kende. Ik dacht dat ze me dom zouden vinden of traag van begrip. Gevolg: ik vervloekte mezelf en mijn weinige zelfvertrouwen kreeg nog een extra deuk."
Lies besloot een assertiviteitsopleiding te volgen. Ze licht toe: "'Het was geen succes. Na een dag ben ik gestopt. Ik hoopte tips te krijgen om zelfverzekerder over te komen. Ik hoefde daarom nog niet zelfverzekerd te worden, het zou al helpen als ik het gewoon kon lijken. De cursus bleek nogal zweverig. Er lag bijvoorbeeld een touw op de grond. Ik moest er samen met een andere deelnemer overlopen. Ik startte aan de ene kant, hij aan de andere. Wie als eerste een stap opzij zette bij het kruisen, was niet assertief. Wie doorliep: agressief. Clou van het spel: probeer samen tot een oplossing te komen."
Gelukkig bieden veel opleidingen wel concrete technieken aan. Wat zeker aan bod komt:
- Toon begrip. Assertief zijn betekent dat je respect hebt voor je eigen belangen, maar ook voor die van de ander. Dit is het verschil met agressief zijn. Een handige manier om niet agressief over te komen is: tegelijk laten merken dat je begrip hebt. De ander voelt zich dan begrepen en zal gemakkelijker ingaan op je vraag. Bijvoorbeeld: "Ik weet dat je het druk hebt, maar ik zou toch een afspraak willen maken." Of stel dat je schoonouders je hun oude spullen willen geven die jij afzichtelijk vindt: "Ik waardeer het erg dat jullie aan mij denken, maar deze spullen zijn helaas mijn smaak niet."
- Doorbreek denkpatronen die het moeilijk maken om nee te zeggen. Als je geen nee durft zeggen op een verzoek, is dat vaak het gevolg van bepaalde gedachten. Een voorbeeld: je beste vriend vraagt of je met hem naar de film wilt. Je hebt geen zin maar durft niet te weigeren omdat je denkt dat je hem gaat kwetsen. Probeer zulke gedachten te relativeren en ervan af te stappen. Bekijk het bijvoorbeeld zo: zou je zelf graag naar de film gaan met iemand die er tegen zijn zin zit en doet alsof? Andere denkpatronen: ik moet een goede reden hebben, hij zal boos zijn, zelf vind ik het ook vervelend als iemand nee zegt, als ik weiger ben ik ondankbaar,…
- Praat in de ik-vorm. Bij assertiviteit gaat het er vaak om duidelijk te maken aan de ander wat zijn gedrag bij je oproept en wat je daarmee wilt. Een voorbeeld: je partner heeft de gewoonte om je te onderbreken als je iets vertelt tegen anderen. Dan kan je zo reageren: "Als je me corrigeert terwijl ik iets aan het vertellen ben, lijkt het voor mij alsof je me in de gaten houdt en mijn formulering niet goed vindt. Ik voel me dan net een klein kind. Laat me alsjeblieft op mijn manier zeggen wat ik te zeggen heb."
Het goede nieuws is dat je ook vanzelf assertief kan worden. Door meer zelfvertrouwen te krijgen in je job bijvoorbeeld. Lies: "Na een tijd zag ik echt wel in dat ik moest praten tijdens vergaderingen. Het ging makkelijker omdat ik merkte dat zoveel collega's domme vragen stelden. Bovendien kreeg ik een paar projecten die ik tot een goed einde bracht, waardoor mijn zelfvertrouwen en zelfbeeld verbeterden. Ik ben zelfs mondiger geworden in mijn privé-leven. Vroeger was ik stil en teruggetrokken in groep. Je zou me nu eens moeten zien (lacht)."
Barbara Peirs
Info over assertiviteit: http://www.innerned.com/assert.html
Info over denkpatronen die het moeilijk maken om nee te zeggen: http://www.leidenuniv.nl/ics/sz/so/spreken/denken.htm
