Deeltijds werk zorgt voor stress
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Op je werk kan je je niet concentreren omdat je meer met je huishouden bezig bent dan met je dossiers. Thuis beleef je de ene slapeloze nacht na de andere omdat je piekert over je werkachterstand. De oplossing lijkt simpel: deeltijds werken. De ultieme remedie om werk- en zorgtaken goed te combineren. Toch niet, blijkt uit onderzoek.
Steeds meer mensen proberen hun tijd en aandacht te verdelen tussen hun werk en het thuisfront. Minder werken lijkt de oplossing. Maar daarmee is lang niet altijd een goede balans gevonden, toont onderzoek van de Nederlandse psychologe Karen van Rijswijk aan. Om te achterhalen of deeltijdse functies en flexibele werktijden bijdragen aan een gezonde werk-privébalans enquêteerde de onderzoekster 600 medewerkers (450 vrouwen en 150 mannen) van twee grote zorgverzekeraars.
Dubbele verantwoordelijkheid
Wat blijkt? Deeltijders nemen het werk wel minder mee naar huis, maar zijn op het werk dan weer erg veel met thuis bezig. Niet in de zin van een gezellig telefoongesprekje of een mailtje naar een vriendin. In haar onderzoek keek Van Rijswijk naar serieuze verstoringen, zoals emotionele vermoeidheid en stress. Omdat parttimers en flexwerkers meer tijd kunnen besteden aan de thuissituatie, dragen ze daar vaak ook meer verantwoordelijkheid voor, redeneert Van Rijswijk. Daarmee staan de eisen en zorgen van thuis het werk in de weg.
Martine, deeltijds bediende, herkent zich in dit verhaal: "Deeltijds werken verbetert niet noodzakelijk je werk-privé-evenwicht. Heb je een of meerdere dagen per week vrij, dan doet iedereen voortdurend beroep op jouw extra tijd. Boodschappen doen, chauffeur spelen… Op de duur kom je helemaal niet meer toe aan wat je zelf oorspronkelijk gepland had. Integendeel, het lijkt alsof je minder tijd hebt dan voordien. Ook op het werk, want daar wordt verwacht dat je in 4 dagen presteert wat je normaal op 5 dagen doet. Op de duur voel je je zowel op het werk als thuis opgejaagd."
De onderzoekster pleit dan ook voor een gelijke verdeling van taken tussen de partners. "Het is een beetje gissen", bekent Van Rijswijk, "maar vrouwen nemen nog steeds de meeste verantwoordelijkheid voor de zorg op zich. Mannen moeten meer zorgtaken op zich nemen en vrouwen moeten meer tijd besteden aan betaalde arbeid."
Duidelijke grenzen
Van Rijswijk geeft ook de overheid en de werkgevers huiswerk. "Goede en betaalbare opvangvoorzieningen zijn essentieel. Daarnaast vereist de combinatie van arbeid en zorg ook competenties zoals time management, priority management en onderhandelingstechnieken. Werkgevers kunnen hun werknemers helpen bij het ontwikkelen van dergelijke vaardigheden door het aanbieden van cursussen." Verder moeten werkgevers zich realiseren dat werknemers verschillen in hun behoeften. "Streven naar maatwerk is mijn aanbeveling. Maar dan moet je als werkgever wel eerst een grondig onderzoek uitvoeren onder je werknemers. Zijn er problemen met het combineren van werk- en zorgtaken? Wat zijn de problemen? Aan welke instrumenten is er behoefte? ..."
Een tip voor de deeltijder? Van Rijswijk: "Het stellen van grenzen is erg belangrijk. Zowel op het werk als thuis." Martine beaamt dit: "Ik voel me beter sinds ik m'n vrije dag verplaatst heb van woensdag naar maandag. Woensdag zijn de kinderen thuis, maandag ben ik alleen. Ik moet nog op m'n strepen staan en duidelijke afspraken maken, maar dat leer je -noodgedwongen- wel."
Elke Duprez
Het proefschrift van Karen Van Rijswijk: "It’s about time, flextime, and a healthy work-home balance."
E-mail Karen Van Rijswijk: k.vanrijswijk@uvt.nl
