Rood, roder, roodst
De informatie in dit artikel is mogelijk verouderd.
Het woord nemen tijdens een vergadering of jezelf voorstellen in een groep. Het zijn situaties waarvan heel wat mensen flink gaan blozen. Maar is dat eigenlijk erg? Nee, ontdekte Corine Dijk, die onlangs promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Mensen die blozen worden in veel gevallen net aardiger en betrouwbaarder gevonden.
Corine Dijk onderzocht het fenomeen blozen. Ze ging onder meer na wanneer iemand last heeft van blozen. Ze licht toe: "Blozen kan voorkomen in heel uiteenlopende situaties: als je een blunder maakt, wanneer je iemand leuk vindt, als je een compliment krijgt… De onderliggende gemene deler: wanneer je je heel erg bewust bent van jezelf."
Annelies (31) en Linde (33), beide occasionele blozers, vertellen. "Iemand hoeft me maar een onverwachte vraag te stellen en ik voel al een blos opkomen", zucht Annelies. "Heel vervelend is dat. Zo lijkt het dat ik me over iets schaam en dat wil verbergen terwijl daar niets van aan is. En het overkomt me ook als ik een vraag stel en het plots heel stil wordt. Dan ben ik me er erg van bewust dat mensen naar me kijken en luisteren." Linde: "Ik bloos vooral als ik wil verbergen dat ik me ongemakkelijk voel. Bijvoorbeeld als ik mezelf moet voorstellen tijdens een vergadering en bang ben dat de anderen gaan zien dat ik zenuwachtig ben."
Oprecht
Wie vaak bloost, beschouwt dit doorgaans als iets negatiefs. Dijk: "Probleem is dat dit negatieve gevoel het daadwerkelijke blozen erger maakt. Als je denkt: 'Help, straks ga ik blozen', dan ga je ook blozen." Linde: "Klopt. In situaties waarin ik me ongemakkelijk voel denk ik heel hard: je mag nu echt niet blozen! En alleen daardoor gebeurt het al." Annelies knikt: "Ik ben dan heel erg bezig met hoe ik overkom. 'Was dit geen te domme vraag?' 'Klonk mijn stem niet te hoog?' 'Kom ik serieus genoeg over?' En natuurlijk: 'Bloos ik niet te hard?'"
Toch blijkt uit Dijks onderzoek dat iemand die bloost vaak positief beoordeeld wordt. Dijk: "Wanneer je bloost laat je zien dat je je ongemakkelijk voelt. Steel je bijvoorbeeld iets en bloos je hierna, dan zijn mensen geneigd je sneller te vergeven. Je laat immers zien dat je weet dat wat je deed niet door de beugel kan. Dat werkt verzoenend. Bovendien houden mensen van expressieve gezichten. Het is prettiger samenwerken met iemand die je kan lezen. Blozen valt niet te veinzen. Het is een oprechter signaal dan andere uitdrukkingen van schaamte of verlegenheid, zoals de ogen neerslaan of wegkijken."
Bloosangst
Blozen valt niet te veinzen, maar je kan het met wat oefening wel onder controle houden. Annelies: "Ik bereid me meestal voor op situaties waarin ik weet dat ik vatbaar ben voor blozen. Als ik me op dat moment ook nog eens concentreer op mijn ademhaling en niet te veel denk: 'Niet blozen', dan slaag ik er meestal in m'n blos onder controle te houden. Linde voegt hier nog aan toe: "En weet je wat een goede tactiek is als het toch niet lukt? Er zelf de aandacht op vestigen. Ik zeg dan snel: ''Oei, ik ben weer aan het blozen!" Op die manier toon ik aan de anderen dat ik het zelf besef en behoud ik toch op de een of andere manier de controle. En het werkt! Mensen reageren daar goed op. 't Is te zeggen: ze liegen en zeggen: "Maar Linde, je bloost helemaal niet!" <lacht>
Niet alle mensen kunnen er zo goed mee om als Linde en Annelies. Dijk: "Sommige mensen lijden zo onder hun bloosangst dat ze een chirurgische ingreep laten doen. Maar dat lijkt mij echt niet de oplossing. Beter is het om zo iemand te leren omgaan met z'n sociale angst. Iemand die bang is van honden geef je toch ook geen luchtbuks om ze dood te schieten?"
Elke Duprez